We hebben vandaag meer dan ooit nood aan een creatief, dynamisch en kritisch gesprek met kunst uit het verleden. Net zoals collega's als Graindelavoix, Irini, Jordi Savall en Zefiro Torna wanneer ze muziek van vóór de moderniteit herlezen.

Op blauwe maandagen is het alsof de geschiedenis van de muziek zich manifesteert als een podium met fluwelen gordijnen, in een denkbeeldige, afgesloten ruimte waarin gebeurtenissen voor altijd zijn vastgelegd. Wat blijft resoneren zijn soundscapes, (“pre-moderne, artisanale, naïeve, onberispelijke en homogene betekenaars van een verloren paradijs”, in de woorden van Björn Schmelzer). Maar de tijd kan ook gezien worden als een dynamische opwelling, een eeuwige ochtend. Als het werk van Marin Marais ook vandaag nog te beluisteren is, nog van onze tijd is, is dat ongetwijfeld omdat het de kiemen bezat van krachten die niet beperkt waren tot het heden, maar misschien onbewust uitstrekten naar de luisteraars van de toekomst toe. Die krachten blijven ons aanspreken.

Wie weet, misschien richtte Marin Marais zich wel tot Burkhard Stangl (Oostenrijk, °1960)? Als die laatste Marin Marais aan een “anamorfose” onderwerpt, zou het een understatement zijn om te zeggen dat hij hem gewoon “verlengt”. Het is eerder zo dat de tijd plots stuurloos wordt als we naar hun conversatie luisteren. Net zoals Michel Thévoz beweerde dat Hans Holbein “geïnspireerd” werd door Picasso en Andy Warhol, is het geen al te grote stap meer om te stellen dat Marin Marais “plagiaat bij voorbaat” pleegde op Burkhard Stangl!

In dit programma brengen we werk van Marais (1656-1728) op de viola de gamba en elektrische gitaar. Marin Marais was een typische artistieke persoonlijkheid van zijn tijd, die als hofcomponist altijd inspiratie putte uit de smaak die in die tijd heerste, de bon goût. Na de dood van Lully wist de “muzikale oorlog” tussen de Italiaanse en Franse smaak de publieke gemoederen te beroeren. De ruzie gaat in hoofdzaak over de vraag of de oververtegenwoordiging van affecten in de Italiaanse muziek – bijvoorbeeld bij Alessandro Stradella of Alessandro Scarlatti en Arcangelo Corelli - ook in de Franse muziek zou kunnen worden toegepast. Belangrijke componisten zoals François Couperin en Marc-Antoine Charpentier experimenteerden met een mélange van stijlen. Maar de traditionalisten - waar Marais ongetwijfeld toe behoorde - verwierpen deze uitgebreide harmonie, de chromatiek en de coloratuur van de Italiaanse stijl. In 1686 debuteerde Marais als hofcomponist. Zijn opera Idylle dramatique werd opgevoerd in Versailles en was zo’n enorm succes dat de Dauphin hem nog eens wilde zien. De partituur is helaas verloren gegaan.

Drie en een halve eeuw later creëert Burkhard Stangl - een van de meest briljante gitaristen, componisten en improvisatoren op het gebied van experimentele en elektronische muziek - zijn eigen versie van de Idylle dramatique, als subtiele commentaar op de muziek van Marin Marais. Het materiaal is niet aanzienlijk gewijzigd, maar de muzikale tijd heeft een transformatie ondergaan: de tijd draait om zijn as, in een zeer eigentijdse mengeling van stase en zintuiglijke overstimulatie. Het ene idee zet plots de achtervolging in achter het andere; muzikale frasen draaien in cirkels rond of worden zij aan zij geplaatst, ontdaan van hun logische connecties. Alles is herkenbaar, maar we zijn voortdurend gedesoriënteerd.