DE LIQUID ROOM

... onze trots en vreugde ! Mensen komen en gaan, zitten op kleine krukjes of blijven rechtstaan. Het geheel heeft iets van een festival waarin snel geschakeld wordt van de ene scène naar de andere scène, met muziek van uiteenlopende stijlen die uitnodigt tot verschillende manieren van luisteren.
Een festival-concept te zien door heel Europa sinds 2009.

ROBERT ASHLEY,

de illustere onbekende…
Ter herinnering: in 1983 realiseerde Peter Greenaway de spraakmakende vierdelige documentaire ‘Four American Composers’.

Naast Philip Glass en John Cage, toen allebei reeds eminente componisten, wees de film op het belang van Meredith Monk en Robert Ashley voor de ontwikkeling van de Amerikaanse muziek. Het is Ashley die ons vandaag de dag fascineert met zijn ongrijpbare werk, op literair gebied allicht het meest ambitieuze van allemaal.

Als bezieler van het beroemde Once Festival, dat het licht zag in de jaren 1960 in Michigan, slaagde Ashley erin een platform te creëren waar de geest van Fluxus, performancekunst (Lucinda Childs, Steve Paxton), hedendaagse kamermuziek en punk (de Stooges van Iggy Pop speelden er in hun meest embryonale vorm) naast elkaar bestonden. Hij noemde zijn eigen stijl ‘Music with Roots in the Aether’, voordat de term ‘minimal music’ ook voor zijn muziek werd gebruikt (1) . Als resultaat van een collectief proces, is zijn werk een appel aan creatieve vrijheid, ver verwijderd van de aanpak in de klassieke-modernistische opera.
__
(1) Cfr Christophe Levaux, We Have Always Been Minimalist

DAYDREAM

Dagdroom. Ashley's werk uit de jaren 1980 staat met een zekere stilistische perfectie symbool voor wat men later als het ‘postmoderne momentum’ is gaan bestempelen.

"Ik denk dat er nauwelijks nog sprake is van een heroïsme", aldus Ashley - een uitspraak die hem dichter bij Andy Warhol brengt. En inderdaad, er zijn geen helden in deze paradoxale opera's, enkel individuele verhalen, een veelheid aan kleine personages uit een archetypisch Midden-Amerika.

Ashley beweerde ook dat hij aan een lichte vorm van het syndroom van Gilles de la Tourette leed, waardoor hij een onwillekeurige, voortwoekerende stroom van woorden produceerde met veel betekenisniveaus. Op basis van dit eigenzinnige schrijverschap stelde hij empirisch de drie elementen van zijn onnavolgbare stijl vast: het gebruik van de microfoon om de subtielste intonaties van de gesproken stem op te vangen, een cultus van de hoge snelheid ("Engels klinkt niet goed als het wordt vertraagd", zei hij altijd) en tot slot, de onverschillige houding van de perfecte dandy.

Dan gebeurt het wonder: het proza van de levens van niet-helden gaat over in Aethereal Music, met veranderde bewustzijnstoestanden. "Ik projecteer mezelf in een soort dagdroom als ik het gesproken woord op muziek hoor", zei Robert Ashley.

A THEATRE OF VOICES

Om direct tot de kern van de zaak te komen, besloten we ons te verdiepen in het rijkste en meest iconische materiaal van Robert Ashley: zijn zevendelige televisieserie ‘Perfect Lives’, geproduceerd in 1983 met videokunstenaar John Sanborn.

Deze serie wordt beschreven als een wandeling door een aantal hoogtepunten van het Amerikaanse mentale landschap (het Park, de Supermarkt, de Kerk, de Bank) en door het gewone leven van de inwoners. De puurste Amerikaanse volkstaal wordt hierin vastgelegd. De reeks, waarin video-experimenten de hoofdrol spelen, wordt algemeen beschouwd als een voorloper van wat de televisie tien jaar later zou ontwikkelen.

Maar net zoals we onlangs een nieuwe versie van Philip Glass' opera Einstein on the Beach presenteerden, waarbij we ons uitsluitend concentreerden op het spektakel van musici ‘aan het werk’, benaderen we Ashleys Perfect Lives vanuit een strikt muzikale en performatieve invalshoek. We richten ons op het theater van de stemmen en de productie van nieuwe akoestische beelden van het lichaam.

PARTNERS IN CRIME

Als neventhema presenteren we een nieuwe lezing van Tap Dancing in The Sand, een meer recent, gecomponeerd werk van Robert Ashley, uitgevoerd door het Zwitserse ensemble Contrechamps, onze eregasten voor deze nieuwe Liquid Room.

OVER JESSIE COX

Jessie Cox is een Amerikaans-Zwitserse Afro-Amerikaanse drummer, componist en onderzoeker. Hij is bezig met een doctoraat aan Columbia University. Hij heeft gewerkt met het Sun Ra Arkestra, het Ensemble Modern en het JACK Quartet. Zijn speciaal voor dit concert bestelde drieluik maakt op zijn eigen manier deel uit van ons Theatre of Voices, door stem te geven aan twee acteurs met paradoxale bestaanswijzen: het gezang van uitgestorven vogelsoorten en de talking drum.

Dit is wat de componist over deze stukken te zeggen heeft:

"The Drum is a Tree en Re(mnants): of Woods and Skins zijn twee stukken die door middel van muziek de onderlinge verbondenheid van de klimaatcrisis en anti-zwart racisme aan de kaak stellen. De functie van muziek is hier om ons open te stellen voor nieuwe mogelijkheden, voor toekomsten die nog niet bedacht en vooralsnog onmogelijk zijn. De drum dient als model en metafoor voor deze mentale herconfiguratie. In zijn materiële vorm is de trommel gemaakt van hout en de huiden van runderen of wilde dieren. De devaluatie en het verbod op trommels, die gepaard gingen en nog steeds gaan met vormen van uitroeiing zoals kolonialisme, slavernij en kapitalistische uitbuiting, vinden hun analogie in de vernietiging van onze omgeving en ons leven, zowel menselijk als niet-menselijk. De trommel is ook een levend geluid en net als alle levens, kristallisaties van leven, manieren om in de wereld te zijn en de wereld te laten klinken die door deze crises worden vernietigd, vertelt het geluid van de trommel ons dat het in gevaar is. Maar wat zou er kunnen gebeuren als we er weer op zouden spelen, als het geluid van de trommel weer gewaardeerd zou worden en we de waarde die we eraan hechten zou veranderen ? Als erfgenamen van de overlevenden van meerdere uitstervingen krijgen we de kans om niet alleen opnieuw na te denken over hoe we de wereld bewonen en met de wereld leven, maar ook over wat we met dit wij kunnen doen."

OVER JENNIFER WALSHE

In 2016 publiceerde een informeel internationaal netwerk van componisten een reeks korte manifesten onder de vlag van de ‘New Discipline’. Deze kunstenaars (o.a. James Saunders, David Helbich, Matthew Shlomowitz, Neele Hülcker, François Sarhan, Jessie Marino, Steven Takasugi, Natacha Diels en Jennifer Walshe) hadden een en ander gemeen: een benadering verwant aan de conceptuele kunst, productie van werk over ecologische, decoloniale en queer thema's; de transitie van "excellentie op het gebied van informatica" naar aandacht voor alle populaire vormen van het digitale leven; en, afhankelijk van het temperament van de kunstenaar met nadruk op humor, kitsch of de esthetiek van de "doe-het-zelver".

Met 'Three Songs' streeft Jennifer Walshe, van Ierse afkomst, het enigszins Borgesiaanse project na van een denkbeeldige encyclopedie van de Ierse cultuur. We denken aan haar nep documentaires over een grote Ierse Dada-beweging, totaal denkbeeldig. In 'Three Songs' gebruikt ze kunstmatige intelligentie om een synthetische folklore uit het niets te creëren.

OVER TOM JOHNSON

Als bevoorrechte getuige van de Amerikaanse avant-garde van de jaren 1970 via zijn columns in de Village Voice - en dus samen met Michael Nyman verantwoordelijk voor de nu omstreden term 'minimalisme' - is Johnson ook een componist met een heel eigen stem. Zonder ooit een machine te hebben gebruikt, heeft hij een radicaal elegante 'ambachtelijke' algoritmische muziek ontwikkeld. Elk van zijn stukken is een muzikaal antwoord op een logisch, wiskundig of topologisch probleem. Rational Melody X is een systematische combinatie van 3 x 3 noten, met het parfum van perfectie van een Bach prelude. Meer ambitieus, construeert hij in de Rational Melody XV een fractale melodie (lees het zoals het is, of met slechts één noot uit twee, of vier, of acht of zestien...): het is altijd dezelfde melodie.

OVER BRYN HARRISON

In een tijd waarin de 'minimalistische stijl' het neo-academisme van onze tijd aan het worden is, is er niets verfrissender dan terug te kijken naar de vreemde repetitieve systemen van Bryn Harrison, die verbonden blijven met de krachtigste intuïties van de Amerikaanse avant-garde: het transformeren van de waarneming door het geheugen te desoriënteren. Bryn Harrison: "Pure herhaling verandert niets aan het object zelf, maar wel iets aan de geest die erover nadenkt. [Mijn] werken houden zich expliciet bezig met aspecten van duur en geheugen, waarbij herhaling ‘bij benadering’ en identieke herhaling nauw samenwerken om de luisteraar punten van oriëntatie en desoriëntatie te bieden."

OVER SARAH NEMTSOV

Sarah Nemtsov, geboren in 1980, heeft een rijk en heftig oeuvre ontwikkeld (meer dan 150 composities!), waarin elektronica vaak in dienst staat van een rusteloze droomwereld. Over een ander werk, dat perfect aansluit bij dat van vandaag, schreef ze ooit het volgende: "Ik wilde een aards geluid, met stof en vuil, modder, stenen, organisch materiaal van een andere bodem dan die waarop wij leven".

OVER LAURIE ANDERSON

O Superman maakt deel uit van de grote multimediacyclus United States. Deze acht uur durende show, gecomponeerd en uitgevoerd door Laurie Anderson, werd veertig jaar geleden, in 1983, gecreëerd in Brooklyn. Het heeft zijn tijd gemarkeerd: tegelijk monumentaal en ogenschijnlijk 'bricolage', bestaat het uit video's en stilstaande beelden, avant-garde en popmuziek, gesproken tekst, gebarenperformance en speelse elektronica. De film van de show wordt nu in een loop geprojecteerd als onderdeel van de permanente collectie in het MoMA in New York.

O Superman is gebaseerd op een subtiel, giftig gedicht dat afwisselend valse pistes en plotwendingen bevat. Het opent met een heerlijk gevoel voor humor: het lijkt erop dat de moeder van Superman hem wil controleren en een bericht wil achterlaten op het antwoordapparaat van haar zoon. Superman krijgt te maken met een helikoptermoeder: het kan verkeren! Maar de stem van "Mama" verandert al snel van aard. Het wordt al snel The Voice, een verontrustende figuur van de Ander, tegelijkertijd zachtaardig, insinuerend en anoniem: "Nou, jij kent mij niet, maar ik ken jou". Op het antwoordapparaat van Superman staat De Stem er vervolgens op om een zeer specifieke boodschap achter te laten: "Maak je klaar, de vliegtuigen komen eraan (Hier komen de vliegtuigen), de Amerikaanse vliegtuigen". De luisteraar begrijpt dan dat de stem van Mama misschien niets meer is dan de stem van Amerika zelf, het vage patriottisme dat overblijft "wanneer gerechtigheid weg is":

So hold me, Mom, in your long arms, in your automatic arms, your electronic arms, your petrochemical arms, your military arms.

GREETINGS

Bedankt voor uw komst naar het Theatre of Voices! Kom met ons praten aan het einde van de voorstelling, als je wilt, en neem onze kostbare krukjes niet mee!