“ÉÉN GROOT MUZIEKBLOK”

In 1981 verscheen er in Duitsland een muzikaal manifest dat een zekere resonantie had: _Naar een nieuwe eenvoud in de muziek_. Eén van de medeondertekenaars was Wolfgang Rihm, een naam die algauw synoniem werd voor een nieuwe lyriek in de hedendaagse muziek. Zijn stijl werd algauw bestempeld als “neoromantisch”. Toch is het een categorie die we onmiddellijk moeten nuanceren. Rihm kent immers zijn geschiedenis goed en kijkt kritisch over zijn schouder, nooit met melancholie. Zijn zwarte, explosieve energie, zijn verwrongen verwijzingen naar Schumann en Mahler, zijn fascinatie voor Antonin Artaud, de hoekige eenvoud van zijn composities, zijn schijnbaar geïmproviseerde vormtaal en zijn overvloedige inspiratie (meer dan 400 werken tot op vandaag!). Dat alles brengt een soort ruwe, gefragmenteerde romantiek voort, die maakt dat we Wolfgang Rihm gerust kunnen beschouwen als een muzikale verwant van Georg Baselitz.

“Ik componeer niet met een pen, maar met mijn zenuwuiteinden,” verklaarde de componist. Een andere typerende uitspraak: “Muziek is één grote stroom van tekens die gesitueerd zijn in de tijd. Ik zoek in de muziek geen logische verbanden, maar trillingen tussen die tekens.”

In 1977 componeerde de toen amper 25-jarige Rihm zijn _Musik für drei Streicher_ (Muziek voor drie strijkinstrumenten). Meteen het eerste meesterwerk van een vroegrijpe kunstenaar. Dit lange stuk van 55 minuten telt zeven delen, klinkt nu eens bezeten, dan weer hiëratisch, en verklankt overduidelijk een aantal metaforen: die van de rots, erts en smeltende lava. “Het is alsof er één groot blok muziek in mij zit. Elke compositie is tegelijk een deel van dat blok en een precieze vorm die ik als het ware moet beeldhouwen. Om te zien wie ik ben, moet ik in mijn eigen vlees snijden, me openstellen en vragen aan de spiegel wat hij ziet,” zo schreef Wolfgang Rihm. Terwijl we hier Artaud aan het woord menen te horen…