FOLLOW THE SINGERS SCORE online

MATRA

Tantrisch shivaïsme, gnostische geschriften en _De Rerum Natura van Lucretius_, staan in MATRA voor de oneindige meerduidigheid van het materiële leven (> lees het libretto). MATRA is één 35 minuten durend geëxalteerd gebed, waarbij gave harmonieën afwisselen met turbulente, maar geconcentreerde ritmes met een implosieve energie.

Drie geluidslagen: de zes zangers van de Neue Vocalsolisten uit Stuttgart (drie vrouwen en drie mannen) brengen de teksten als een lofzang, vaak homoritmisch en met gecomponeerde lange echo’s. De vocale schriftuur is rijk aan korte en intense versieringen bij het uitademen. De muzikale frasen openen meestal als glottisslagen en gaan vervolgens op in lange en heldere akkoorden. De componist maakt ook overvloedig gebruik van ‘close harmony’ en van diatonische quasi-clusters, die nog stralender klinken door de zeer gedoseerde toevoeging van enkele kwarttonen.

Een tweede element is het instrumentale ensemble dat blaast, spuwt, ritmeert en fraseert. Bianchi bestudeerde namelijk de theorie van de chakra’s en ziet spiritualiteit in termen van energiestromen, als hard werk, als een gevecht. Enkele mooie spectrumakkoorden in de houtblazers, die klokkengegalm of gongslagen evoceren, en een transparante maar onstabiele instrumentale harmonie die gaandeweg verandert, herinneren ons eraan dat Bianchi een leerling was van Tristan Murail. De elektrische gitaar, scherpe instrumentale samples, donkere infrabassen op de achtergrond en een punctuele saturatie van de textuur maken duidelijk dat Bianchi toch een kind is van zijn tijd.

Tot slot suggereert een solistentrio uit het lage register (een _tubax_ contrabassaxofoon, een _Paetzold_ contrabasblokfluit en een basfluit) het onophoudelijke, in zichzelf gekeerde en eeuwige gemurmel van het Samsara, de plaats van onwetende passies (of de passie van de onwetendheid). We hebben dit solistentrio gemixt met een minimum aan galm, als contrast met de menselijke stemmen. Een ware streling voor het oor!
JLP

Libretto en commentaar

+ DEEL I: Fysiek lichaam

[2] 0:00

Vijnana-Bhairava Tantra, soetra N.72:
Feel the cosmos as a translucent ever-living presence
Ervaar de kosmos als een eeuwige en doorschijnende aanwezigheid

Commentaar van de componist _ Deze soetra nodigt uit tot een synesthetische, bijna hallucinante ervaring: uit het vertrouwde kader treden. Met andere woorden: jezelf het allergrootste voorstellen dat je je maar kunt indenken, steeds groter en groter, en het plots aanvoelen als nabij en intiem.

[3] 0:00

Lucretius, De Rerum Natura vers 991:
Caelesti sumus omnes semine oriundi
We komen allemaal voort uit het hemelse zaad

Commentaar van de componist _ De evolutiebiologie bevestigt die intuïtie: enkele fundamentele genetische constructies vormen de basisstructuur van het hele dierenrijk. Opmerkelijk is dat sommige genen geleidelijk hun organische functie verliezen en een esthetische functie krijgen. Zo doet het gen dat bij sommige insecten de groei van de pootjes regelt, bij de vlinder veelkleurige vlekken verschijnen op hun vleugels.

[3] 7:59

Evangelie van Maria Magdalena, n.27:
God came into your midst, to the essence of every nature in order to restore it to its root
God kwam in je midden en vormt de essentie van elk wezen, om het terug te brengen naar zijn wortels.

DEEL II: Astraal lichaam

(Opmerking: de oorspronkelijke partituur telt 3 delen, waarvan het 2de over het ‘etherisch lichaam’ gaat. Dat deel ontbreekt echter in deze opname. Daarom noemen we deel II het slotdeel.)

[4] 2:56

Vijnana-Bhairava Tantra, soetra N.67:
Here is the sphere of change, change, change… Through change consume change.
Hier is de sfeer van verandering, verandering, verandering.... De ene verandering vloeit voort uit de andere.

Commentaar van de componist _ De Vijnana-Bhairava Tantra behandelt op een revolutionaire manier de problematiek van verandering en van de voortschrijdende tijd. De enige manier om aan de tijd te ontsnappen, ligt niet buiten het universum en schuilt trouwens niet alleen in het veranderingsproces zelf. Pas door ons ervan bewust te worden dat alles verandert, kunnen we de verandering zelf overstijgen. Er zijn er die zich vastklampen aan de wereld van de verandering en er zijn er die deze wereld ontvluchten. Deze soetra biedt een derde weg aan: meedrijven met de verandering, zodat ze zich aan ons manifesteert als een onveranderlijk en eeuwig centrum.

[4] 8:56

Vijnana-Bhairava Tantra, fragment uit de voorafgaande vraag die Devi stelt aan Shiva, en die tot de 112 soetra’s leidt
O Shiva, what is your reality? What is this life beyond form pervading forms? Let my doubts be cleared!
O Shiva, wat is uw realiteit? Wat is dat hogere leven dat elke vorm overstijgt en doordringt? Neem mijn twijfels weg!

Oscar Bianchi over het libretto

Mijn kennismaking met de Vijnana-Bhairava Tantra, één van de hoogtepunten uit de Indische religieuze filosofie, dateert al van jaren geleden. Ik heb mezelf altijd voorgenomen om ooit een deel van de tekst op muziek te zetten. Het gaat om een dialoog tussen Devi en Shiva over een aantal essentiële vragen: "O Shiva, wat is uw realiteit? Wat is dat hogere leven dat elke vorm overstijgt en doordringt? Neem mijn twijfels weg!” Het antwoord van Shiva is verbazend: het bestaat uit 112 soetra’s of meditatietechnieken. Kortom, elk antwoord vloeit voort uit persoonlijke ervaring. Daarbij ligt de nadruk op de waarheid als existentieel vervullingsproces dat onmogelijk letterlijk over te brengen is.

3 van de 112 soetra’s uit de Vijnana-Bhairava Tantra vormen samen de tekst van Matra. De teksten van Maria Magdalena en van Lucretius dialogeren met de tantrische geschriften. Er zijn affiniteiten hoorbaar zonder dat er sprake is van een geforceerd syncretisme. Het atheïstische materialisme van een dichter-wetenschapper uit de Romeinse oudheid, zoals Lucretius, heeft helemaal niets choquerends als je het naast de bijna taoïstische boodschap legt van de gnostische Maria Magdalena.

Lucretius: Uiteindelijk komt alles voort uit het hemelse zaad; de hemel is de enige vader van heel de wereld … Al wat voortkomt uit de aarde, keert ooit naar de aarde terug … De dood vernietigt de materie niet, maar lost op wat gebonden was.

Maria Magdalena: Soort, vorm, creatuur: iedereen bestaat in en met de ander, en lost zich op in zijn eigen wortels, want de essentie van alle materie is dat ze zich oplost in de wortels van één enkele natuur.